یائسگی دوره ای از زندگی زنانه که در اون عادت ماهیانه شون قطع می شه. در علم پزشکی، این دوره به وقتی گفته می شه که پریود ۱۲ ماه پشت سر هم اتفاق نیفتاده باشه. علائم یائسگی طبیعی به طور میانگین در سن ۵۱ سالگی ظاهر می شن. بعضی وقتا به خاطر مریضی، عوامل ژنتیک یا جراحی یائسگی زودتر اتفاق میفته که اونو یائسگی زودرس می گن. زمان یائسگی طبیعی در بین زنان جور واجور می تونه فرق داشته باشه.

تعریف یائسگی زودرس و حقایقی درمورد اون

  • وقتی یائسگی قبل از ۴۰ سالگی اتفاق میفته، بهش یائسگی زودرس میگن.
  • یکی از دلایل پزشکی یائسگی زودرس مشکل زودرس تخمدانه.
  • دلایل دیگر یائسگی زودرس شامل آسیب دیدگی تخمدانا به خاطر شیمی درمانی یا پرتودرمانی یا برداشتن تخمدانا با جراحی هستن.
  • علائم یائسگی زودرس مشکلات ایجاد، خشکی واژن، تغییراتی در هوش، گرگرفتگی، کاهش میل جنسی و مشکلات خواب رو شامل می شن.
  • آزمایشات تشخیصی وجود دارن که می تونن سطح بالای هورمون محرک فولیکول (FSH) و سطح استرادیول پایین رو نشون بدن.
  • هیچ درمانی وجود نداره که بتونه یائسگی زودرس رو متوقف کنه یا از اون جلوگیری کنه.
  • هورمون درمانی و بقیه درمانا می تونن علائم یائسگی زودرس رو کم کنن.
  • یائسگی زودرس می تونه باعث مشکلاتی مثل ناباروری و افزایش خطر پوکی استخوان شه.

چه عواملی باعث یائسگی زودرس می شن؟

یائسگی زودرس؛ نشونه ها، دلایل و درمان آموزشی

همونجوریکه قبلا اشاره شد، یائسگی زودرس یعنی یائسگی قبل از ۴۰ سالگی. یکی از دلایل این نوع یائسگی مشکلی به نام مشکل زودرس تخمدانه. ازنظر علمی مشکل زودرس تخمدان و یائسگی زودرس یکی نیستن. در مشکل زودرس تخمدان، تخمدانا قبل از ۴۰ سالگی از کار می افتن. زنانی که مشکل زودرس تخمدان دارن ممکنه پریود داشته باشن، ولی این زنان معمولا نابارور هستن. مشکل زودرس تخمدان معمولا با مشکل ساده ی تخمدان همراه می شه. مشکل زودرس تخمدان هم معمولا با علائم یائسگی زودرس همراه می شه.

یکی دیگر از دلایل یائسگی زودرس درمانای سرطان و بقیه مریضی هاییه که نیازمند شیمی درمانی یا پرتودرمانی روی لگن هستن. این درمانا می تونن به تخمدانا آسیب برسانند و باعث مشکل اونا شن.

یکی دیگر از دلایل این نوع یائسگی اینه که به خاطر غدهای خوش خیم یا بدخیم هر دو تخمدان با جراحی ورداشته شن. جراحی برداشتن رحم فقط باعث می شه خونریزی ماهیانه ی پریود قطع شه که این خود یکی از علائم یائسگی زودرسه. در این مورد تخمدانا بازم هورمونای لازم رو ترشح می کنن.

بقیه دلایل عادی یائسگی زودرس، مواد مخدر، مریضیای طولانی، تومورهایی در هیپوفیز و هیپوتالاموس، مشکلات روانی و بقیه مریضیای نادر و ناشناختهه.

عوامل خطرزای یائسگی زودرس

از هر ۱۰۰۰ زن بین ۱۵ تا ۲۹ ساله یکی از اونا زودتر از موعد دچار یائسگی می شن. از هر ۱۰۰ زن بین ۳۰ تا ۳۹ سال یکی از اونا دچار این نوع یائسگی می شن. این مشکل می تونه به عوامل ژنتیک (ارثی)، مریضیایی مثل مریضیای خودایمنی، مریضی تیروئید، عفونتای ویروسی، مشکلات هورمونی و مشکلات تغذیه مربوط باشه. احتمال دچار شدن به یائسگی زودرس در زنانی بیشتره که سابقه خانوادگی دچار شدن به این مریضی رو دارن.

زنانی که واسه درمان سرطان و بقیه مریضیا، از راه جراحی، اندامای زنانه رو ورداشته ان، بیشتر درمعرض خطر دچار شدن به یائسگی هستن.

علائم و نشونه های یائسگی زودرس

یائسگی زودرس؛ نشونه ها، دلایل و درمان آموزشی

نشونه ها و علائم یائسگی زودرس درست مثل علائم یائسگی هستن. این علائم شامل این موارد می شن:

  • نوسانات خلقی؛
  • خشکی واژن؛
  • تغییراتی در هوش و حافظه؛
  • گرگرفتگی؛
  • کاهش میل جنسی؛
  • مشکلات خواب؛
  • اضافه وزن؛
  • تعریق در خواب؛
  • درد واژن هنگام رابطه جنسی.
این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   گوگل دوپلکس چیه و به درد چه کسائی می خورد؟

زنان ممکنه قبل از ابتلابه یائسگی زودرس چند سال دچار قاعدگی بی نظم باشن.

تشخیص یائسگی زودرس

آزمایش خاصی واسه تشخیص قطع دوره های قاعدگی وجود نداره. ولی بعضی وقتا زنان کم کم دچار علائم پریودهای بی نظم و یائسگی می شن. ممکنه این زنان واسه آزمایش کارکرد تخمدانا هم اقدام کنن. مثلا آزمایش بارداری واسه اطمینان از باردارنبودن تجویز می شن. آزمایش بعضی مریضیای تیروئید واسه تشخیص دلیل قطع شدن دوره قاعدگی انجام می شه.

ضمنا، آزمایش خون واسه اندازه گیری سطح هورمون تحریک فولیکول (FSH) انجام می شه. این اندازه نشون دهنده ی نزدیکی به یائسگی و وضعیت کارکرد تخمدان هاس. FSH تخمدانا رو تحریک می کنه که استروژن تولید کنن. پس وقتی سطح استروژن در بدن کاهش پیدا می کنه سطح هورمون FSH بالا میره. واسه تشخیص یائسگی سطح هورمون FSH باید بالاتر از ۴۰ واحد در هر میلی لیتر باشه.

حتی سطحای هورمون تخمدان، مثل استرادیول، هم ممکنه سنجیده شن. سطح پایین این هورمون (کمتر از ۳۲ پیکوگرم در هر میلی گرم) می تونه نشون دهنده ی یائسگی باشه.

درمانایی که علائم و نشونه ها رو از بین می برن

هیچ درمانی وجود نداره که از یائسگی زودرس جلوگیری کنه یا اونو از بین ببره، ولی زنانی که به یائسگی رسیدن، روشایی واسه درمان دارن که می تونن علائم یائسگی رو کم کنن.

شکلای جور واجور درمان واسه ازبین بردن علائم

  • هورمون درمانی: هورمون درمانی (HT یا استروژن درمانی، ET) در شکلای جور واجور جور واجور دردسترسه. این شکلای جور واجور شامل قرص، برچسب، اسپری پوستی، ژل و کرم می شن. درمانای هورمونی موضعی هم واسه استفاده ی داخل واژن استفاده می شه. HT/ET مؤثرترین روش واسه کنترل علائمی مثل گرگرفتگی و خشکی واژنه. ولی چون HT/ET خطراتی مثل حمله قلبی، سکته مغزی و سرطان سینه رو هم واسه سلامتی داره، مختصصان پیشنهاد می کنن، بیماران از کمترین میزان مؤثر هورمون درمانی واسه کوتاه ترین مدت زمان واسه کنترل علائم استفاده کنن.
  • قرصای ضد بارداری خوراکی یه جور از HTه که بعضی وقتا واسه ازبین بردن علائم یائسگی به کار میره.
  • داروهای ضد افسردگی: بازدارندهای منتخب سروتونین (SSRIها) داروهای در رابطه به علائم یائسگی هستن. تحقیقات نشون میدن که این داروها در درمان گرگرفتگی بیشتر از ۶۰ درصد افراد مؤثر هستن.
  • ژلا، کرما و روان کنندهای غیرهورمونی می تونن خشکی واژن رو از بین ببرن.
  • فناوری باروری آزمایشگاهی: در بعضی موارد، مریض مبتلابه یائسگی زودرس می تونه با استفاده از تخمک اهدایی باردار شن.

زنان مبتلابه یائسگی زودرس دچار چه مشکلاتی می شن؟

یائسگی زودرس؛ نشونه ها، دلایل و درمان آموزشی

زنان مبتلابه یائسگی زودرس با مشکل ناباروری روبرو هستن. این مشکل می تونه باعث اضطراب و افسردگی در این زنان شه.

سطح پایین استروژن می تونه در بعضی زنان باعث پوکی استخوان هم شه. زنان مبتلابه یائسگی زودرس مدت زمان بیشتری در زندگی خود با کمبود استروژن روبرو هستن. این کمبود باعث می شه تراکم استخوان اونا پایین تر بیاد. این زنان می تونن با استفاده از مکملای غذایی کلسیم و ویتامین D، استفاده از غذاهای پر از کلسیم و ورزش واسه کاهش وزن این مشکل رو برطرف کنن.

زنان مبتلابه یائسگی زودرس چه آینده ای دارن؟

ادامه زندگی زنان مبتلابه یائسگی زودرس به دلیل ایجاد یائسگی بستگی داره. اگه یائسگی زودرس به خاطر جراحی یا درمان سرطان به وجود اومده باشه، ادامه زندگی به دلیل اصلی این درمانا بستگی داره. همونجوریکه اشاره شد زنانی که به خاطر مشکل زودرس تخمدانا و یا دلایل ناشناخته به یائسگی زودرس گرفتار می شن، درمعرض خطر پوکی استخوان هم هستن. امکان اینکه این زنان موقع پیری به مریضیای قلبی و عروقی گرفتار شن، بیشتره. البته باید تحقیقات بیشتری در این مورد انجام شن.



دسته‌ها: آموزشی