واژه گیمیفیکیشن (Gamification) واسه اولین بار در سال ۲۰۰۲ به وسیله خوب پلینگ (برنامه نویس کامپیوتر و مخترع انگلیسی) ساخته شد، اما تا خیلی وقت به عنوان مفهومی مبهم موند. این روند ادامه داشت تا آخرسر در سال ۲۰۱۵، این معنی رونق پیدا کرد و الان هرکسی تقریبا در تموم جنبه های زندگی خود از اون استفاده می کنه. الان، خیلی از کسب وکارها در موردای جور واجور از افزایش تعداد کاربران یا مشتریان گرفته تا انگیزه دادن به کارکنان، از گیمیفیکیشن استفاده می کنن.

از اونجا که معنی گیمیفیکیشن هنوز به طور کامل (کمه کم در ایران) جا نیفتادهه، توضیح اون به طور ساده و منظم، چیزی لازم به نظر می رسه. اگه می خواید اصول ساده ی گیمیفیکیشن رو درک کنین این مطلب رو بخونین.

گیمیفیکیشن چیه؟

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

قبل از بررسی عناصر، اهداف و روان شناسی گیمیفیکیشن، اول بهتره اونو به طور ساده تعریف کنیم. در سال ۲۰۰۲ خوب پلینگ این واژه رو به این صورت تعریف کرد: «گیمیفیکیشن، یعنی عناصری رو که در بازیا به کار می رن در طراحی رابطای کاربری اعمال کنیم، طوری که تراکنشای الکترونیکی هم سریع تر انجام شن و هم لذت بخش باشن.»

اما این روزها، گیمیفیکیشن تعریف کاربردی تر و عادی تری داره: «استفاده از عناصر عادی بازی (مثل امتیازدهی و رقابت) در فعالیتایی که در زندگی واقعی انجام می شن.»

یو کی چو (Yu-Kai Chou) که یکی از پیشگامان در مورد ی گیمیفیکیشن و نویسنده ی کتاب «گیمیفیکیشن کاربردی» است، این معنی رو به این صورت تعریف می کنه: «هنر درآورده تموم عناصر سرگرم کننده و اعتیادآور بازیا و به کار بردن اونا در دنیای واقعی و فعالیتای سازنده.»

به طور عادی، گیمیفیکیشن به عنوان وسیله بازاریابی آنلاین واسه تشویق افراد به استفاده از یک محصول یا خدمات به کار میره. اما الان میشه ردپای اونو تقریبا در هر زمینه ای از زندگی مثل آموزش، کسب وکار، اپلیکیشنا و نظایر این موارد دید.

گیمیفیکیشن، کاربران یا مشتریان رو در محیطی مثل بازی قرار می ده؛ طوری که اگه در حال انجام فعالیتی هستن (مثل خرید کردن)، این کار واسه شون سرگرم کننده و هیجان انگیز شه.

به چه دلیل گیمیفیکیشن تا این حد محبوب شده؟

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

یکی از دلایل محبوبیت گیمیفیکیشن اینه که استفاده از اون، به حفظ کاربر یا مشتری کمک می کنه. در دنیای امروز که تنوع اجناس و خدمات بسیار زیاده و به سختی میشه کاربر یا مشتری رو راضی نگه داشت، استفاده از گیمیفیکیشن راه حل بسیار خوبی به نظر می رسه.

ارائه امتیازهای تشویقی به کاربران و تحریک اونا به جمع آوری این امتیازها، می تونه کاری کنه تا اونا بازم از اجناس یا خدمات تون استفاده کنن. هرچه مدت زمان وفاداری کاربران به اجناس و خدمات شما طولانی تر شه، کسب وکارتان دووم بیشتری داره.

پس میشه گیمیفیکیشن رو به عنوان برنامه ای واسه وفاداری کاربران یا مشتریان نسبت به اجناس یا خدمات (یا یک برند) در نظر گرفت.

گیمیفیکیشن، بازی نیس

ممکنه این کار، ساده یا پیش پاافتاده به نظر برسه اما باید قبول کنیم که سرگرم کننده س. معمولا گیمیفیکیشن (gamification) و بازی (game) به اشتباه برابر تلقی می شن، اما واقعیت اینه که این دو معنی یکی نیستن.

بازیا شکلی از رقابت هستن که در اونا قوانینی واسه تعیین مهارت فرد هست. اما گیمیفیکیشن عناصری از بازی رو که بهترین بخش بازی حساب می شه (بخش پاداش و جوایز که به فرد انگیزه می ده) بر فعالیتای زندگی واقعی اِعمال می کنه تا فرد واسه انجام کارا و رفتارهای خاصی تشویق شه.

گیمیفیکیشن به ما اجازه می ده تا بعضی از خواستهای طبیعی مون مثل اجتماعی بودن، یادگیری، مهارت، موفقیت و شأن اجتماعی رو در خود پرورش دهیم.

جدا از اینکه این، گیمیفیکیشن نشاط آوره. فعالیتا یا رفتارهای خاصی که در اول سخت و خسته کننده به نظر می رسن، از راه گیمیفیکیشن به یه جور سرگرمیِ جذاب تبدیل می شن. پاداشایی که پس دریافت می کنیم، به ما انگیزه می ده تا با انرژیِ بیشتری ادامه راه رو دنبال کنیم.

دریافت پاداش، باعث آزاد شدن دوپامین در مغز آدم می شه. دوپامین به همراه اندورفین، مسئول ایجاد حس لذت در بدن ما هستن. هنگامی که در بازیا نتایج مثبتی کسب می کنیم، این دو ماده شیمیایی ترشح می شن و احساس رضایت و خوشحالی رو در ما ایجاد می کنن. عصب شناسان بر این باورند که دوپامین باعث می شه آدم واسه رسیدن به پاداش، سعی کنه و به دنبال کشف روشای جدید واسه انجام فعالیتا باشه.

پس گیمیفیکیشن منبعی از شادیه که از راه اون، انگیزهای انسانی مون رو به واقعیت تبدیل می کنیم. از طرف دیگه، در بخش ی کار و کاسبی، گیمیفیکیشن می تونه کاربران و مشتریان اجناس و خدمات رو تحت اثر بذاره و به اونا شادی و انگیزه ببخشد.

مؤلفه های اصلی گیمیفیکیشن

سازوکار هر بازی هم سه قسمت اصلی داره:

  • انگیزه؛
  • تسلط؛
  • محرکا.

انگیزه همون «چرایی» است

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

انگیزه به دلیل یا دلایل انجام کار یا رفتار گفته می شه. انگیزه باعث می شه فرد به چیزی که انجام می ده اهمیت بده.

انگیزه هر فرد ممکنه با دیگری فرق داشته باشه. ممکنه به کارمند یک شرکت بشه انگیزه داد تا در برنامه های آموزشی اضافی شرکت کنه، انگیزه یک فروشنده ممکنه کسب درآمد بیشتر باشه یا یک مریض ممکنه با انگیزه عمر طولانی از روشای زندگی سالم پیروی کنه.

صرف نظر از شرایط، همیشه میشه از گیمیفیکیشن واسه انگیزه دادن به افراد استفاده کرد.

اسکینر (روان شناس آمریکایی) بر این باور بود که رفتار انسانی نتیجه تشویقای محیطی و یادگیریه. اون تحقیقای زیادی در مورد تشویقا و شایسته سازی مؤثر افراد انجام داد که میشه از اونا واسه درک انگیزه استفاده کرد.

با این حال، نظریه ی اسکینر کامل نیس. به خاطر این که نیازای ذاتی آدم رو ندیده میگیره و فقط به شرایط خارجی واسه انگیزه دادن به افراد جهت انجام فعالیتای خاص می پردازه.

انگیزه داخلی

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

انگیزه داخلی رفتارهایی رو هدایت می کنه که نتیجه پاداشای داخلی مثل احساس لذت، احساسات مثبت و شادی هستن. این رفتارها از نیم کره ی راست مغز هدایت می شن.

یک راه واسه اضافه کردن انگیزه داخلی به کاربران، اینه که ویژگیای اجتماعی رو به تجربیات اونا اضافه کنین. به این صورت که اونا رو به کارای تیمی و ایجاد رفت و امد با جمعی از کاربران دیگر تشویق کنین. راه دیگر اینه که به تجربیات کاربران، ویژگی غیرقابل پیش بینی بودن رو اضافه کنین. این ویژگی به کاربران هیجان می ده و از خسته شدن اونا و خروج شون از بازی (یا هر فعالیت دیگری) جلوگیری به عمل میاره.

ایجاد تنوع در پاداش، یکی از قدرتمندترین ابزارهاییه که میشه از اون واسه به دام انداختن کاربران و نگه داشتن اونا استفاده کرد. درسته که کسب جایزه و پاداش یک حس بیرونی حساب می شه، اما هنگامی که پاداشا جور واجور باشن پاداش داخلی هم بهش اضافه میشه.

نکته دیگر در مورد انگیزه داخلی، اضافه کردن هرچه بیشتر بازخوردها و انتخابای معناداره. اگه کاربران آزادانه از انتخابای با معنی بیشتری بهره مند باشن، انگیزه بیشتری پیدا می کنن. اونا باید روش ها و اولویتای خودشون رو در نظر بگیرن و خودشون انتخاب کنن.

اگه در بازی یا فعالیت خاصی فقط یک راه واسه برنده شدن کاربر وجود داشته باشه، انتخابای معناداری که فرد از راه اون خلاقیت خود رو نشون بده، دیگر وجود نداره. از اونجا که مغز آدم از انجام کارای اجباری بدش میاد، دیگر انگیزه ای واسه ادامه راه باقی نخواد موند.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   مدیریت مالی شخصی چیه؟ "

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

تسلط همون «چگونگی» است

تسلط (Mastery) به یه سری از قوانین، علم و مهارت ها گفته می شه که واسه انجام فعالیت خاصی بهش نیازه و یکی از مفاهیم مهم در گیمیفیکیشن موفق حساب می شه. همه ما معمولا از بازیایی لذت می بریم که طبق مهارت و همت پیش برود، نه فقط طبق شانس و اتفاقات تصادفی. مغز آدم رقابتا رو دوست داره و به همین دلیله که ما تمایل داریم هر بازی یا فعالیت، مرحله به مرحله سخت تر و سخت تر شه.

اگه گیمیفیکیشن نتونه در یک زمینه خاص احساس تسلط به کاربر بده، هیچوقت یک روش مؤثر نمیشه.

محرکا همون «کجا؟» و «چه وقت؟» هستنگیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

هنگامی که کاری رو انجام میدیم و نتایج مثبتی عایدمان می شه، معمولا اونو به یه جور عادت تبدیل می کنیم و بازم اون کار رو تکرار می کنیم. محرکای خوب و مؤثر، بخشی مهم از گیمیفیکیشن موفق هستن.

به طور خلاصه سه نوع محرک هست: جرقه (spark)، آسون کننده (facilitator)، پیام یادآوری (signal).

جرقه: جرقه به شکل متفاوتی به کاربر انگیزه می ده. نکته مهم اینه که محرک با رفتار هدف در ارتباطه و دقیقا لحظه ای به کاربران ارائه می شه که اونا می خوان به کاری اقدام کنن.

آسون کننده: این نوع محرک واسه کاربرانیه که انگیزه بالایی دارن اما بدون توانایی لازم واسه ادامه راه هستن. هدف این نوع محرک اینه که هم به کاربر انگیزه بده و هم اینکه با آسون تر کردن روند، کاری کنه کاربر از عهده ی انجام اون بربیاید.

پیام یادآوری: این محرک بهتره زمانی که افراد هم انگیزه و هم توانایی بالایی واسه انجام رفتار هدف رو دارن، ارائه شه. هدف از این پیاما انگیزه دادن به افراد نیس، بلکه فقط جهت یه جور یادآوریه.

برنامه های وفاداری مشتریان

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

یکی از جنبه های بسیار مهم گیمیفیکیشن، برنامه های وفاداریه. مثل بروشورها، کارت باشگاه، کارت ویزیت و کوپنا.

هدف از این برنامه ها، تقویت رابطه بین مشتری و محصول یا برند (از دید روان شناسی رفتاری) است.

برنامه وفاداری سه مرحله داره:

  1. اول کارت وفاداری به مشتری ارائه می شه.
  2. مشتری عمل (معمولا خرید محصول) رو انجام می ده.
  3. مشتری پاداش یا جایزه ای رو دریافت می کنه (این پاداش می تونه به شکل تخفیف، بُن، کوپن و مثل اون باشه).

این مراحل بارها تکرار می شه. هر بار که مشتریان پول و زمان خود رو صرف این کار می کنن، رابطه شون با محصول یا برند بیشتر از پیش تقویت می شه.

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

با اینکه به نظر می رسه این مراحل راه حل مناسبی واسه رابطه با مشتریان باشه، اما واقعیت اینه که خیلی از این برنامه های جذب مشتری شکست می خورن. اینجاست که گیمیفیکیشن وارد عمل می شه!

برنامه هایی که گیمیفیکیشن به کاربران ارائه می ده، از طرفی یه جور ارزش واسه اونا ایجاد می کنه و از طرف دیگه، تجربه هیجان انگیزی واسه اونا جفت و جور میکنه. گیمیفیکیشن می تونه از هر مشتری یک هوادار پروپاقرص بسازه.

٧ روش واسه اینکه بتونین گروه اصلی مشتریان خود رو راضی نگه دارین:

  1. با مشتریان خود در رابطه باشین؛
  2. به اونا خدمات شخصی ارائه بدین؛
  3. توجه شون رو به جنبه های اصلی روش کسب وکارتان جلب کنین؛
  4. واسه شرکت، محصول یا خدماتی که ارائه میدید یک برند بسازین؛
  5. به مشتریان تون امتیازهای تشویقی ارائه کنین؛
  6. بهترین مشتریان خود رو بشناسین و واسه اونا برنامه های ویژه ترتیب بدین؛
  7. اونا رو سرگرم کنین.

جدول بهترینا: کمی رقابت به کسی آسیب نمی رساند!

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

اگه اهل بازی باشین، به احتمال زیاد جدولایی رو دیده اید که اسامی بهترین بازیکنان و امتیازهای اونا رو نشون میدن. هر بار که رکورد جدیدی ثبت می کنین، جدول به روزرسانی می شه و اسامی جدیدی به نمایش درمی آیند. این جدولا واسه تشویق افراد طراحی شدن تا اونا مجبور به ادامه بازی شن.

این ایده به عنوان یک محرک قوی عمل می کنه. کسی که می خواد در این جدولا بالاتر بایستد، باید امتیازهای بیشتری بگیره. توانایی به روزرسانی منظم این جدولا یک روش مؤثر واسه جلوگیری از دل سردی کسانیه که رتبه های پایین تری دارن.

نوارهای پیشرفت (progress bars)

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

طبیعت آدم به گونه ایه که واسه هدایت شدن به طرف هدفی خاص، باید راه روشنی رو جلو خود ببینه. هنگامی که افراد فاصله پایانی خود با هدف رو می بینن، بیشتر واسه رسیدن بهش تشویق می شن. نوارهای پیشرفت به این منظور طراحی شدن و به شکلای مختلفی فاصله فرد تا هدف پایانی رو نشون میدن.

مثلا، شبکهی اجتماعی لینکدین نوار پیشرفت داره. این نوار با نمایش درصد تکمیل مشخصات، افراد رو تشویق می کنه تا واسه رسیدن به ۱۰۰ درصد به حرکت ادامه. این شبکه اجتماعی واسه تشویق کاربران به تکمیل مشخصات شون، از یک عبارت استفاده کرده: «کسائی که مشخصات شون کامله، تا ۴۰ برابر بیشتر از بقیه احتمال دریافت فرصتایی از راه لینکدین رو دارن.»

اپلیکیشنایی که از گیمیفیکیشن استفاده می کنن

در عصر حاضر رابطه نزدیکی بین بازیا و اینترنت هست؛ واسه همین اپلیکیشنایی طراحی شدن که واسه جذب کاربران شون از گیمیفیکیشن استفاده می کنن. گیمیفیکیشن به عنوان ابزاری قوی واسه آموزش، تشویق و ایجاد انگیزه واسه انجام رفتارهای خاص در افراد عمل می کنه. ، وسعت ی بازی با زندگی روزانه افراد پیچیده شده. گیمیفیکیشن حتی در خرید قهوه و ایجاد انگیزه واسه ورزش هم کاربرد داره. شرکتا و کسب وکارها هم با هر شکل و اندازه ای، در حال استفاده از عناصر بازیا واسه ایجاد تغییر در رفت و امد با مشتریان و کارمندان شون و پس کسب سود بیشتر هستن.

برنامه استارباکس

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

استارباکس دقیقا می دونه که چیجوری باید افرادی رو که به قهوه اعتیاد دارن، خوشحال کنه و این کار رو خوب انجام می ده. با هر بار خریدن قهوه، فنجون شما در گوشی موبایل تون از تعدادی ستاره پُر می شه. پس از به دست آوردن تعداد معینی از این ستارها، باید اونو به مسئول استارباکس نشون بدین و اون به شما قهوه ی رایگان می ده. شما از طرفی می تونین تعداد ستارهایی رو که به دست آورده اید ببینین و هم می تونین تعداد ستارهایی رو که واسه رسیدن به قهوه ی رایگان احتیاج دارین مشاهده کنین.

شاید استارباکس بهترین قهوه ی شهر رو سرو نکنه، اما به دلیل همین ویژگی خود طرفداران زیادی داره. اونا میدونن دقیقا چیکار بکنن تا مشتریان شون هوس قهوه خریدن از هیچ جای دیگری رو نکنن!

نایک پلاس

گیمیفیکیشن چیه و چه تاثیری بر وفاداری مشتری داره؟ آموزشی

این برنامه فعالیتای فیزیکی شما رو ثبت می کنه و کمک می کنه تا به اهداف تون برسین. هرچه بیشتر ورزش کنین، پاداش، جوایز و هدایای شگفت انگیز بیشتری کسب می کنین.

نایک پلاس به شما اجازه می ده فعالیتای ورزشی تون رو پیگیری کنین و هنگامی که رکورد جدید از خود ثبت می کنین، دوستان خود رو هم به رقابت بکشین.

سوپر بتر (SuperBetter)

این برنامه واسه ترک سیگار، فست فود، مواد غذایی و نوشیدنیای نامناسب طراحی شده. شما باید به طور منظم پیشرفت هاتون رو در این اپلیکیشن ثبت کنین و برنامه در ازای هر پیشرفت به شما پاداش می ده. با دادن وظایف روزانه و هفتگی به شما کمک می کنه تا با انجام اونا، از عادتای بدی که دارین خلاص شید. این پاداشا به شما انگیزه می ده تا انعطاف پذیری شخصی تون رو از دید جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی زیاد کنین.

منبع : captainup.com


دسته‌ها: آموزشی